Szaleństwo

Zachowanie odbiegające od normy było przez romantyków uznawane za przejaw nadzwyczajnych zdolności. W balladzie Romantyczność Adama Mickiewicza Karusia, prosta dziewczyna, błąka się po miasteczku i rozmawia z duchem zmarłego Jaśka. Mędrzec, który w balladzie reprezentuje światopogląd racjonalistów, uznaje, że dziewczyna majaczy i widzi coś, co w rzeczywistości nie istnieje. Tłum obserwujący tę scenę – razem z narratorem – dopuszcza jednak możliwość istnienia sfery nadprzyrodzonej. Dzieje się tak, mimo iż nikt poza Karusią nie widzi Jaśka. Szaleństwo dziewczyny jest więc przejawem wyjątkowej zdolności dostrzegania zjawisk nadprzyrodzonych. Pozbawiona zdrowych zmysłów kobieta posiada umiejętność „widzenia” świata pozazmysłowego „oczyma duszy”. A wiemy przecież, że romantycy tak właśnie chcieli postrzegać rzeczywistość.

Balladyna, bohaterka dramatu Juliusza Słowackiego, opętana żądzą władzy, postanawia za wszelką cenę zasiąść na tronie w królestwie. Zdrowy rozsądek i poczucie moralności zagłuszone zostały przez pragnienie bycia królową. Kolejne zbrodnie i intrygi, których się dopuszcza, są dowodem na to, że straciła umiejętność rozpoznawania dobra i zła. O jej szaleństwie świadczy choćby krwawy ślad na czole, będący piętnem zbrodni. Balladyna zabija każdego, kto może stać się jej rywalem. Pierwsze zabójstwo dokonane na siostrze Alinie pociąga za sobą kolejne. Kobieta wypiera się nawet własnej matki, bojąc się wyjawienia prawdy o swoich czynach. Jej szaleństwo doprowadza ją do tragicznej śmierci – wydając wyrok na samą siebie, ginie rażona piorunem.

Zachowanie Don Kichota, bohatera powieści Miguela de Cervantesa, można określić mianem szaleństwa. Pogrążony w lekturze rycerskich romansów, traci poczucie rzeczywistości. Na wzór średniowiecznych rycerzy wędruje na koniu, wybiera damę serca i walczy z przeciwnikami. Postawa Don Kichota budzi zdziwienie i wykracza poza ramy zdrowego rozsądku. Bohater żyje w świecie wyobraźni, dlatego uważa, że stary schorowany koń jest szlachetnym rumakiem o imieniu Rosynant, wiejska dziewka o wątpliwej urodzie to piękna Dulcynea, a wiatraki to olbrzymy, które należy pokonać. Szaleństwo Don Kichota ma jednak dramatyczne przyczyny – bohater nie akceptuje otaczającej go rzeczywistości, dostrzega brak wartości, które chciałby widzieć w świecie i poszukuje ideałów, które ludzie w jego otoczeniu zatracili. To pragnienie życia w innym świecie spowodowało ucieczkę bohatera w świat literatury i marzeń – i w oczach innych ludzi uczyniło go szalonym.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *