Pomocnicza lista lektur do matury z gimnazjum i liceum

Open_book_01.svgPrzygotowując się tuż przed maturą do ostatecznej konfrontacji z materiałem z języka polskiego, zapewne zadajecie sobie pytanie – od czego zacząć? Odpowiedzi jest wiele i każdy z Was musi znaleźć właściwą metodę.

My na początek proponujemy przypomnieć sobie lektury, które na pewno omawialiście w szkole w ciągu ostatnich sześciu lat. Są one zaznaczone na czerwono. Tak zwane „lektury z gwiazdką” muszą być Wam znane doskonale! Dlatego też koniecznie powtórzcie sobie ich treść, imiona i losy głównych bohaterów; przypomnijcie sobie miejsca, w których postaci przebywały; określcie ich problemy, z którymi się borykały. Zwróćcie też uwagę na konwencje, w jakich autorzy stworzyli swoje dzieła. I nazwijcie motywy, jakie pojawiają się w tych tekstach.

Poza lekturami obowiązkowymi na lekcjach spotkaliście się z ogromną liczbą wierszy i innych tekstów literackich, które omawialiście w całości lub we fragmentach. Poniższa lista prezentuje niektóre z nich i daje Wam szansę na odświeżenie w pamięci tytułów dzieł i nazwisk autorów – według podziału na epoki literackie.

Pamiętajcie, że nie wszystkie wymienione tytuły – poza tekstami zaznaczonymi na czerwono – musiały być omawiane w Waszych klasach. Wybór zależał od Waszych nauczycieli. My jednak spisaliśmy te najczęściej wybierane przez polonistów. Oprócz nich zapewne poznaliście inne teksty. Przejrzyjcie swoje podręczniki, zeszyty i uzupełnijcie swoje listy lektur.

Zauważcie też, że oprócz tekstów literackich znacie też wiele dzieł malarskich, rzeźb, filmów, seriali, piosenek, spektakli teatralnych. One też mogą Wam się przydać na egzaminie z języka polskiego. Warto więc również przypomnieć sobie inne teksty kultury omawiane podczas lekcji języka polskiego – oraz te, które sami poznaliście.

Podkreślamy jeszcze raz – poniższa lista została sporządzona wyłącznie w celach pomocniczych. Zawiera tytuły lektur obowiązkowych (zgodnie z Informatorem maturalnym) – zaznaczone są one na czerwono. Pozostałe teksty mogły być omawiane na lekcjach, lecz nauczyciele nie musieli sięgnąć do każdego z nich. Lista nie wyczerpuje materiału omawianego w gimnazjum i liceum!

Antyk

  • Platon – Państwo
  • Marek AureliuszRozmyślania
  • mitologia grecka
    • np. mit o Prometeuszu, o powstaniu świata, o Orfeuszu i Eurydyce, o Demeter i Korze, o Syzyfie, legendy tebańskie (mit o Edypie)
  • Tyrtajos – liryki
  • Safona – liryki
  • Anakreont – liryki
  • HomerIliada, Odyseja
  • Sofokles – Król Edyp, Antygona
  • Horacy – Wybudowałem pomnik, Do Leukonoe

Biblia

  • Księga Rodzaju (Stworzenie świata, Upadek pierwszych ludzi)
  • Księga Hioba
  • Księga Psalmów
  • Pieśń nad Pieśniami
  • przypowieści ewangeliczne (o siewcy, o miłosiernym Samarytaninie, o synu marnotrawnym, o chwaście, o robotnikach w winnicy)
  • Pierwszy List św. Jana Apostoła (O źródle miłości)
  • Pierwszy List św. Pawła Apostoła do Koryntian (Hymn o Miłości)
  • Apokalipsa św. Jana

Średniowiecze

  • św. AugustynWyznania
  • św. Tomasz z AkwinuSumma teologiczna
  • Bogurodzica*
  • Lament świętokrzyski
  • Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią
  • Legenda o św. Aleksym
  • Kwiatki świętego Franciszka (Pochwała stworzenia)
  • Król Artur i rycerze Okrągłego Stołu
  • Dzieje Tristana i Izoldy
  • Pieśń o Rolandzie
  • Gall AnonimKronika polska
  • Dante AlighieriBoska Komedia

Renesans

  • Erazm z RotterdamuPochwała głupoty
  • Niccolo MachiavelliKsiążę
  • Jan Kochanowski – Pieśni* (wybrane)
    • Pieśń XXV (Czego chcesz od nas, Panie…)
    • Pieśń IX  z Ksiąg pierwszych (Chcemy sobie być radzi…)
    • Pieśń III (Nie wierz Fortunie, co siedzisz wysoko…)
    • Pieśń IX  z Ksiąg wtórych (Nie porzucaj nadzieje, / Jakoć się kolwiek dzieje…)
    • Pieśń XXIV (Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony…)
    • Pieśń XIV  (Wy, którzy Pospolitą Rzeczą władacie…)
    • Pieśń świętojańska o Sobótce
  • Jan Kochanowski – Fraszki* (wybrane)
    • Na swoje księgi
    • Na zdrowie
    • Do gór i lasów
    • Do snu
    • O doktorze Hiszpanie
    • Na lipę
    • Na dom w Czarnolesie
    • O żywocie ludzkim
    • Człowiek boże igrzysko
  • Jan Kochanowski – Treny*
    • Tren V (Jako oliwka mała pod wysokim sadem…)
    • Tren VII* (Nieszczesne ochędóstwo, żałosne ubiory…)
    • Tren VIII* (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim…)
    • Tren IX  (Kupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze…)
    • Tren X  (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi sie podziała?...)
    • Tren XI  („Fraszka cnota”, powiedział Brutus porażony…)
    • Tren XIX albo Sen (Żałość moja długo w noc oczu mi nie dała…)
  • Jan Kochanowski – Psałterz Dawidów (np. Psalm 130 lub inny)*
  • Miguel de Cervantes SaavedraPrzemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy
  • Giovanni BoccaccioSokół
  • William Szekspir Romeo i Julia, Makbet, Hamlet

Barok

  • Mikołaj Sęp SzarzyńskiSonety
    • Sonet IV  (O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem)
    • Sonet V  (O nietrwałej miłości rzeczy świata tego)
  • Daniel NaborowskiKrótkość żywota
  • Jan Andrzej MorsztynDo trupa
  • Jan Chryzostom PasekPamiętniki
  • Molier – Świętoszek, Skąpiec

Oświecenie

  • Ignacy Krasicki – wybrane bajki*
    • Kruk i lis
    • Jagnię i wilcy
    • Wilk i owce
    • Lew pokorny
    • Podróżny
  • Ignacy Krasicki – satyry
    • Pijaństwo
    • Żona modna
    • Do króla
  • Ignacy KrasickiMonachomachia
  • Franciszek KarpińskiLaura i Filon
  • Jonathan SwiftPodróże Guliwera
  • Józef WybickiPieśń Legionów Polskich we Włoszech

Romantyzm

  • Johann Wolfgang GoetheKról olch
  • Johann Wolfgang GoetheCierpienia młodego Wertera
  • Johann Wolfgang GoetheFaust
  • Adam Mickiewicz
    • Oda do młodości
    • Romantyczność
    • Stepy akermańskie
    • Bakczysaraj w nocy
    • Ajudah
    • Bakczysaraj
    • Burza
    • Dziady cz. II*
    • Dziady cz. III*
    • Pan Tadeusz* 
    • Konrad Wallenrod
    • Reduta Ordona
  • Juliusz Słowacki 
    • Kordian
    • Fantazy
    • Balladyna
    • Grób Agamemnona
    • Hymn (Smutno mi, Boże!)
    • Testament mój
  • Zygmunt Krasiński – Nie-Boska Komedia
  • Cyprian Kamil Norwid
    • Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie…
    • Fortepian Szopena
    • Bema pamięci żałobny – rapsod
  • Aleksander Fredro – Zemsta*

Pozytywizm

  • Aleksander ŚwiętochowskiMy i wy
  • Adam AsnykDo młodych
  • Maria Konopnicka – nowele
    • Miłosierdzie gminy
    • Dym
    • Mendel Gdański
  • Bolesław Prus – Lalka*
  • Bolesław Prus – nowele
    • Kamizelka
    • Katarynka
    • Antek
  • Eliza Orzeszkowa – nowele
    • A…B…C…
    • Dobra pani
  • Eliza Orzeszkowa – Nad Niemnem
  • Henryk Sienkiewicz* – Krzyżacy lub Potop, lub Quo vadis
  • Henryk Sienkiewicz – nowele
    • Latarnik
    • Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela
    • Janko Muzykant
  • Fiodor Dostojewski – Zbrodnia i kara
  • Honoriusz BalzakOjciec Goriot
  • Emil Zola Nana
  • Gustaw Flaubert Pani Bovary
  • Lew TołstojAnna Karenina
  • Karol Dickens Opowieść wigilijna
  • Arthur Conan Doyle – Przygody Sherlocka Holmesa

Młoda Polska

  • Stanisław PrzybyszewskiConfiteor
  • Kazimierz Przerwa – Tetmajer
    • Evviva l’arte!
    • Koniec wieku XIX
    • Melodia mgieł nocnych
    • Nie wierzę w nic
  • Leopold Staff
    • Kowal
    • Deszcz jesienny
  • Jan Kasprowicz
    • Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach
    • Dies irae
    • Księga ubogich
  • Stanisław Wyspiański – Wesele*
  • Władysław Stanisław Reymont Chłopi
  • Stefan Żeromski
    • Ludzie bezdomni
    • Syzyfowe prace
  • Joseph ConradJądro ciemności

Dwudziestolecie międzywojenne

  • Julian Tuwim
    • Colloqium niedzielne na ulicy
    • Do krytyków
    • Mieszkańcy
    • Bal w Operze
    • Słowisień
  • Jan Lechoń
    • Herostrates
  • Maria Pawlikowska – Jasnorzewska
    • Miłość
  • Julian Przyboś
    • Notre Dame
  • Bruno Jasieński
    • But w butonierce
  • Konstanty Ildefons Gałczyński
    • Serwus, madonna
  • Józef Czechowicz
    • Mały mit
  • Bolesław Leśmian
    • W malinowym chruśniaku
    • Ballada bezludna
    • Dusiołek
  • Bruno Schulz – Sklepy cynamonowe* (lub inne opowiadanie)
  • Witold Gombrowicz – Ferdydurke* (fragment lub całość)
  • Stanisław Ignacy WitkiewiczSzewcy
  • Zofia Nałkowska Granica
  • Michaił Bułhakow Mistrz i Małgorzata
  • Franz KafkaProces
  • Stefan ŻeromskiPrzedwiośnie

Literatura wojenna i współczesna

  • Krzysztof Kamil Baczyński
    • Pokolenie
    • Niebo złote ci otworzę…
    • Historia
  • Tadeusz Borowski
    • U nas w Auschwitzu
    • Proszę państwa do gazu
  • Gustaw Herling-Grudziński Inny świat
  • Hanna Krall Zdążyć przed Panem Bogiem
  • Aleksander Kamiński Kamienie na szaniec
  • Miron Białoszewski – Pamiętnik z powstania warszawskiego
  • Arkady Fiedler – Dywizjon 303
  • Antoine de Saint Exupery – Mały Książę
  • Ida Fink – wybrane opowiadanie
  • Albert Camus – Dżuma
  • George Orwell
    • Folwark zwierzęcy
    • Rok 1984
  • Sławomir Mrożek – Tango
  • Umberto Eco – Imię róży
  • Czesław Miłosz
    • Campo di Fiori
    • Który skrzywdziłeś
    • Piosenka o końcu świata
  • Tadeusz Różewicz
    • Ocalony
    • Na odejście poety i pociągu osobowego
  • Zbigniew Herbert
    • Apollo i Marsjasz
    • Przesłanie Pana Cogito
    • H.E.O.
    • Stary Prometeusz
  • Wisława Szymborska
    • Dwie małpy Bruegela
    • Monolog dla Kasandry
  • Miron Białoszewski
    • Karuzela z madonnami
    • Szare eminencje zachwytu
    • Podłogo, błogosław
  • Stanisław Barańczak
    • Określona epoka
  • Ryszard Kapuściński – Podróże z Herodotem
  • Stanisław Lem – Cyberiada, Bajki robotów
  • Małgorzata Musierowicz – Kwiat kalafiora
  • J.R.R. Tolkien – Hobbit, czyli tam i z powrotem

Życzymy powodzenia!!!

4 thoughts on “Pomocnicza lista lektur do matury z gimnazjum i liceum

    1. Lata życia Moliera faktycznie przypadają na schyłkowy okres baroku w Europie, jednak charakter jego dzieł zapowiadał już nowe ujęcie sztuki i gatunku. Znajdziemy więc takie opracowania, które przyporządkowują tego pisarza do baroku, i takie, które umieszczają jego nazwisko w epoce oświecenia. Patrząc jednak na treść podręczników, przyjmujemy uwagę z pokorą i aby uniknąć rozbieżności, przesuwamy tego autora do epoki wcześniejszej. Dziękujemy za spostrzegawczość.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *