Przyjaźń

  • (L) Antoine de Saint-Exupery Mały Książę

Narrator tej opowieści – pilot, który wylądował awaryjnie na pustyni – spotyka chłopca. Podczas długich rozmów mężczyzna stopniowo poznaje historię Małego Księcia i odkrywa, że jest on mieszkańcem odległej planety, który po długiej podróży trafił na Ziemię. O przyjaźni poucza go lis, który stwierdza, że Dobrze widzi się tylko sercem. Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu. Zaprzyjaźnić się z kimś oznacza „oswoić go”, przebywać z nim długo w milczeniu, poznawać powoli i stopniowo. Z przyjaźnią wiąże się również odpowiedzialność za drugą osobę oraz uczucie smutku, gdy przyjaciel odchodzi. Takiej właśnie przyjaźni doświadczył pilot, który spędził tydzień w towarzystwie Małego Księcia. Chłopiec podczas pobytu na Ziemi uświadamia sobie, że silna nić przyjaźni łączy go również z różą, która pozostała na jego planecie. Odkrywa, że mimo iż wygląda ona tak samo jak inne róże, to jest ona wyjątkowa, ponieważ należy do niego. Mały Książę odchodzi z Ziemi i – jak twierdzi narrator – powraca na swoją planetę do ukochanej róży.

Oda do młodości została napisana przez 22-letniego Adama Mickiewicza. Utwór, będący manifestem pokolenia młodych romantyków, ukazuje przyjaźń jako warunek pomyślności ogółu. Razem młodzi przyjaciele! / W szczęściu wszystkiego są wszystkich cele; / Jednością silni, rozumni szałem, / Razem młodzi przyjaciele! Przyjaźń daje pewność, że wszelkie podejmowane działania mają ogromną szansę na powodzenie. Wzajemne wsparcie, poświęcenie i zapał młodych oraz poleganie na drugim człowieku pozwolą – według Mickiewicza – zmienić świat na lepszy.

W bajce Ignacego Krasickiego pt. Przyjaciele śledzimy losy zająca, który był bardzo lubiany przez inne zwierzęta: A że był bardzo grzeczny, rozkoszny i miły, / Bardzo go inne zwierzęta lubiły. Gdy jednak znalazł się w nagłej potrzebie, wszyscy „przyjaciele” odwrócili się od niego. W konsekwencji zajączek został zjedzony przez psy: Wśród serdecznych przyjaciół psy zająca zjadły. Bajka jako utwór alegoryczny powinna być interpretowana nie jako opowieść o zwierzętach, lecz o ludziach. Patrząc z takiej perspektywy, możemy stwierdzić, że pod postacią zająca kryją się osoby serdeczne, zawsze gotowe pomagać innym wokół. Zwierzęta, które lubiły zajączka (m.in. koń, wół czy kozioł), to ludzie, którzy w skrajnej sytuacji nie chcą angażować się w pomoc innym. Zrzucając odpowiedzialność na pozostałe osoby, przyczyniają się do krzywdy kogoś, kogo jeszcze niedawno nazywały swoim przyjacielem. Bajka poucza więc, aby być ostrożnym w dobieraniu przyjaciół i by niezależnie od okoliczności zawsze być gotowym do niesienia pomocy.

W bajce Adama Mickiewicza pt. Przyjaciele spotykamy Mieszka i Leszka. Obaj darzą się wielkim zaufaniem i są nierozłączni. Gdy jednak podczas spaceru w lesie pojawia się niedźwiedź, Leszek ucieka na wierzchołek drzewa, opuszczając Mieszka w potrzebie. Niedźwiedź odchodzi, nie krzywdząc Mieszka. Do ucha szepcze mu jednak zdanie, które weszło do kanonu przysłów: Prawdziwych przyjaciół poznajemy w biedzie. Bajka ta – podobnie jak utwór Ignacego Krasickiego pod tym samym tytułem – ukazuje, że przyjaźń weryfikowana jest dopiero w sytuacjach skrajnych. O lojalności naszych przyjaciół przekonujemy się dopiero wtedy, gdy grozi nam niebezpieczeństwo. Najlepszy przyjaciel to ten, który nie troszcząc się o swoje zdrowie, potrafi poświęcić się dla dobra innej osoby.

  • (L) Joanne Kathleen Rowling, Harry Potter i Kamień Filozoficzny (i następne części)

Popularna seria książek dla młodzieży – poza wątkiem fantastycznym – opisuje znany od wieków model przyjaźni między młodymi bohaterami powieści. Harry Potter, Hermiona Granger i Ron Weasley to troje nierozłącznych towarzyszy. Od chwili poznania w Hogwarcie młodzi czarodzieje razem się uczą, bawią i rozwiązują tajemnice magicznego świata. Wielokrotnie ich przyjaźń była wystawiana na próbę, a groźne sytuacje wymagały lojalności i poświęcenia. Zawsze jednak Harry, Hermiona i Ron trzymali się razem i wspierali w trudnych momentach. Przywołując ten przykład, warto powołać się na konkretne sytuacje, w których bohaterowie stawiali czoła przeciwnościom losu i rozwiązywali problemy dzięki sile przyjaźni. Sytuacji takich znacie na pewno wiele – począwszy od zmagań z nauką i profesorami (choćby z profesorem Snapem), przez konfrontację z Tomem Riddlem, po ostateczny pojedynek z Voldemortem.

  • (L) John Ronald Reuel Tolkien, Władca pierścieni

Powieść fantasy ukazuje piękny portret przyjaźni, jaka zrodziła się między czwórką hobbitów – Frodem, Samem, Pipinem i Merrym. Rzuceni w wir przygody i niebezpieczeństw zawsze troszczyli się wzajemnie o siebie, byli gotowi poświęcić zdrowie i życie, aby wspierać towarzyszy i bronić ich przed niewolą czy śmiercią. Szczególną postacią jest tu Sam, który przyrzeka Gandalfowi, że zaopiekuje się Frodem. Do ostatnich momentów trwania wyprawy na Górę Przeznaczenia ogrodnik wspierał Froda i współczuł mu brzemienia, z jakim hobbit się musiał mierzyć. Nawet intrygi Golluma, mające na celu skłócenie obu hobbitów, oraz niechęć Froda, nie przyniosły efektów. Sam, odkrywając złe zamiary Smeagola, powrócił po kłótni z przyjacielem i do ostatnich chwil towarzyszył mu w misji zniszczenia pierścienia władzy. Być może, gdyby nie zaufanie, jakim darzyli się członkowie Drużyny Pierścienia, pierścień trafiłby do Saurona, a Śródziemie pogrążyłoby się w ciemnościach zła.