Ogród

Rajski ogród to według opisu biblijnego miejsce stworzone przez dobrego Boga dla ludzi – Adama i Ewy. Jest ono bezpieczne, otoczone opieką Stwórcy. Panuje w nim ład i harmonia. Wszystko, co w nim się znajduje, zostało poddane człowiekowi. Księga Rodzaju przedstawia raj jako przestrzeń symbolizującą niewinność i bezgrzeszność. Wraz z pojawieniem się węża – szatana – do raju wkracza zło i grzech.

Ogród oliwny (Getsemani, Ogrójec) to miejsce, w którym Jezus modlił się po raz ostatni ze swoimi uczniami tuż przed pojmaniem Go przez Żydów. Ogród ten jest świadkiem cierpienia Chrystusa przed męką, modlitwy do Ojca, przyjęcia Jego woli i zdrady Judasza.

Obraz namalowany przez dwóch wybitnych malarzy flamandzkich (Rubens jest autorem postaci Adama i Ewy, Brueghel wykonał postaci zwierzęce i szatę roślinną) jest jakby zatrzymaniem chwili tuż przed popełnieniem grzechu pierworodnego przez pierwszych ludzi. Mnogość gatunków zwierząt i roślin, harmonijne współistnienie drapieżników i łagodnych osobników, uroda roślinności, bogactwo barw i kształtów – to czyni z ogrodu rajskiego miejsce bezpieczne i przepiękne. Mimo swojej urody, dbałości artystów o szczegóły i wyjątkowej atmosfery spokoju, obraz budzi obawy. Wiemy bowiem, że za chwilę dokona się akt grzechu pierworodnego. Ewa podaje właśnie Adamowi owoc i zrywa kolejny dla siebie. Za chwilę w tym pięknym ogrodzie rozegra się najstraszniejsze wydarzenie w dziejach. Człowiek sprzeciwi się Bogu i odrzuci Jego łaskę. Zwierzęta, które do tej pory żyły w zgodzie, zaczną na siebie napadać. Harmonia zostanie zaburzona, a ludzi spotka kara – zostaną wygnani z raju i staną się śmiertelni.

Raj i grzech pierworodny
Źródło: https://pl.wikipedia.org/

Obraz Józefa Mehoffera przedstawia sielankową wizję miejsca, w którym panuje ład, poczucie bezpieczeństwa i radości. Płótno przesycone jest słońcem i soczystą barwą zieleni. Nagie dziecko, beztrosko bawiące się pod czujnym wzrokiem matki i opiekunki, symbolizuje niewinność i wolność. Ogród jest pełen życia. Dziwna i niepokojąca jest w tej kompozycji jedynie ogromna ważka, której obecność może wprowadzać poczucie niepewności i lęku. Postaci z obrazu jakby nie zauważały owada. Dokładny opis obrazu znajdziecie na stronie www.culture.pl.

Mehoffer_Dziwny_ogród
Żródło: www.culture.pl
  • (L) Leopold Staff, Ogród przedziwny

Leopold Staff, poeta debiutujący w epoce Młodej Polski, prezentuje miejsce, w którym panuje harmonia i ład, ludzie są wobec siebie życzliwi, żyją w zgodzie z naturą i wyznają prostą filozofię życia. Wiersz Staffa wpisuje się w nurt franciszkański, wykorzystując sielankową wizję przestrzeni. „Przedziwny” ogród opisany został w formie wiersza regularnego, spełnia też inne zasady typowe dla klasycyzmu, którego reprezentantem był właśnie Leopold Staff.

„Tajemniczy ogród” Frances Hodgson Burnett to historia Mary Lennox, która po stracie rodziców została oddana pod opiekę obcego człowieka w Anglii. Posiadłość, w której zamieszkała Mary, kryła tajemnicę. Za zarośniętą furtką rósł zaniedbany dziki ogród, który kiedyś był przepięknym miejscem. Po śmierci ukochanej żony właściciel postanowił zamknąć ogród. Mary wraz z przyjaciółmi odkrywa to miejsce i sprawia, że zarówno przyroda, jak i ludzie związani z ogrodem odżywają i zaczynają patrzeć na świat zupełnie inaczej. Ogród jest tu przede wszystkim miejscem przywołującym utracone szczęście. Przemiana ogrodu symbolizuje natomiast przemianę bohaterów – Mary staje się wrażliwą i grzeczną dziewczynką, chory Colin odzyskuje władzę w nogach, a opiekun Mary otwiera się na ludzi i odzyskuje sens życia po śmierci żony.

Film jest adaptacją powieści Frances Hodgson Burnett. Ogród ukryty za furtką – dzięki filmowym środkom budowania świata przedstawionego – jest ogromny, przepiękny i ukazany w taki sposób, aby wydawał się być miejscem wyjątkowym i magicznym. Dużą rolę w kreowaniu przestrzeni ogrodu pełnią świetnie wykonane zdjęcia, dzięki którym przyroda opisana przez autorkę książki ożywa i staje się nam bliska.

  • (L) Leopold Staff, Deszcz jesienny

W młodopolskim wierszu Leopolda Staffa podmiot liryczny opisuje stan swojej duszy, charakterystyczny dla postawy dekadenckiej. W jednym z obrazów poetyckich widzimy rozległy ogród, który został zniszczony przez szatana: „Przez ogród mój szatan szedł smutny śmiertelnie / I zmienił go w straszną, okropną pustelnię…”. Wiersz łamie utrwaloną w kulturze wizję ogrodu jako miejsca pięknego i bezpiecznego. U Staffa jest to teren nieprzyjazny, pokryty popiołem i kamieniami. Co więcej – dzieła zniszczenia dokonał sam szatan, który jest przerażony tym, czego dokonał.

  • (F) Marzyciel (USA, Wielka Brytania 2004), reż. Marc Forster

W filmie Marca Forstera w jednej z finałowych scen widzimy ogród, w którym pojawiają się niezwykłe postaci – elfy, wróżki, piraci. Wokół rosną wielkie drzewa, krzewy, kolorowe kwiaty, a wszystko wydaje się być jak ze snu. To kraina Nibylandii – wymyślona przez pisarza Jamesa Barriego, autora historii i Piotrusiu Panie. Ten fantastyczny ogród pojawia się w szczególnym momencie – postać grana przez Kate Winslet, matka gromadki chłopców – powoli schodzi do ogrodu i znika wśród roślinności. Odejście bohaterki obserwują jej mali synowie, matka i kochający ją pisarz. Wzruszająca scena, której towarzyszy przepiękna muzyka polskiego kompozytora, Jana A.P. Kaczmarka (artysta zdobył za nią Oscara), jest metaforą śmierci. Motyw ogrodu został więc wykorzystany właśnie po to, aby w poetycki i niezwykle plastyczny sposób ukazać krainę wiecznego życia, do której przechodzi Sylvia.

Adam Mickiewicz w epopei opisał ogród, który przylegał do gospodarstwa Sopliców. Miejsce to widzimy dwukrotnie. W Księdze I opisane ono zostało z punktu widzenia Tadeusza. Chłopak po przybyciu do Soplicowa obserwuje ogród widoczny z okna pokoju, który kiedyś należał do młodzieńca. Wiemy, że właśnie w tym momencie bohater ujrzał Zosię – tu jednak dziewczyna zdawała mu się raczej zjawą czy aniołem, niż prawdziwą istotą. Typowy ogród gospodarski, pełen kwiatów, warzyw i ptactwa, zachwyca urodą, swobodą i daje osobie przebywającej w nim poczucie bezpieczeństwa i spokoju. Dużo dokładniej ten sam ogród opisany został w Księdze II – tym razem miejsce to widzimy wraz z Hrabią, który obserwuje Zosię karmiącą ptaki. W obu fragmentach ogród jest miejscem pełnym harmonii, piękna, natura zachwyca swoją urodą, zaś Zosia za każdym razem jest obiektem, który wpisuje się w baśniowy pejzaż i sprawia, że obaj bohaterowie – Tadeusz i Hrabia – ulegają urokowi młodej szlachcianki. Ogród ten w plastyczny i niezwykle barwny sposób przedstawiony został również w filmie Andrzeja Wajdy za sprawą wspaniałych zdjęć Pawła Edelmana.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *