[Miniporadnik]: Matura ustna z języka polskiego

Wkrótce rozpoczną się ustne egzaminy maturalne z języka polskiego. Będziecie musieli wykazać się umiejętnością zrozumienia tematu i analizy podanego tekstu kultury pod kątem wskazanego zagadnienia. Oceniana będzie również znajomość przywoływanych przez Was tekstów oraz to, czy potraficie rozwinąć podany problem na podstawie dzieł literackich lub należących do innej dziedziny sztuki. Jak dobrze zrealizować zadania, z którymi musicie się zmierzyć na maturze?

Oto kilka wskazówek:

Ustny egzamin z języka polskiego podzielony jest na trzy części: 1. przygotowanie wypowiedzi ustnej na podstawie wylosowanego tematu (15 minut); 2. wypowiedź monologowa ucznia (do 10 minut); 3. rozmowa z komisją (do 5 minut).

  1. Dokładnie przeczytajcie wylosowane polecenie. Zwróćcie uwagę na problem określony w zadaniu. To będzie Wasz temat przewodni.
  2. Ustalcie, do czego – poza tekstem podanym w arkuszu – macie się odwołać: czy są to TEKSTY KULTURY, czy TEKSTY LITERACKIE. Określcie liczbę odwołań (czyli czy powinniście przywołać jeden tekst, czy więcej) oraz czy macie odnieść się do całości utworu (w przypadku lektur z gwiazdką).
  3. Poszukując tekstów literackich do uzasadnienia Waszego stanowiska, przypomnijcie sobie najpierw tytuły lektur z gwiazdką (ponieważ powinniście je znać najlepiej: w końcu omawialiście je na lekcjach! Lista lektur z gwiazdką – TUTAJ.), a później „przejrzyjcie” w pamięci pozostałe tytuły tekstów z gimnazjum i liceum – najlepiej według epok (pomocnicza lista tytułów znajduje się TUTAJ). Dopiero wtedy, gdy nie znaleźliście odpowiedniego tekstu, sięgajcie po teksty z literatury popularnej. Są one słabiej opracowane, a po ich samodzielnym przeczytaniu (bez omówienia ani przemyślenia problematyki) możecie mieć problem z uzasadnieniem stanowiska na ich podstawie. Oczywiście jeśli jesteście wielbicielami jakiejś powieści czy serii książek i znacie je doskonale – nie wahajcie się o nich mówić!
  4. Jeżeli zadanie dotyczy sposobu przedstawienia jakiegoś motywu, zwróćcie uwagę na to, jak artysta w dziele ukazał dany problem czy temat. Mówcie np. o technice prezentowania świata przedstawionego, o elementach kompozycji, o konwencji literackiej, o środkach językowych, malarskich czy filmowych. Nie ograniczcie się tylko do powiedzenia, jak wygląda dany motyw czy problem.
  5. Jeżeli otrzymaliście zadanie odnoszące się do lektury z gwiazdką, pamiętajcie, że powinniście wykazać się dobrą znajomością tego tekstu!
  6. Dokładnie przeczytajcie/obejrzyjcie podany tekst kultury. Przeanalizujcie go pod kątem problemu określonego w zadaniu, a wnioski z tej analizy przedstawcie w Waszej wypowiedzi.
  7. W przypadku zadania językowego nie panikujcie! Kilka rad podsuwam Wam w miniporadniku Zadania językowe na maturze ustnej z języka polskiego.
  8. Zapisujcie Wasze spostrzeżenia na kartce, aby nie zapomnieć o żadnym szczególe! Możecie śmiało korzystać z tych notatek podczas wypowiedzi, dlatego starajcie się pisać czytelnie!
  9. Rozsądnie dobierajcie teksty kultury. Pamiętajcie, że przywołując jakiś tytuł, jednocześnie dajecie do zrozumienia komisji, że jest on Wam znany. Dlatego powołujcie się na te książki, filmy czy obrazy, które rzeczywiście znacie!
  10. Pamiętajcie, że w Waszej wypowiedzi liczy się pogłębiona realizacja tematu, a nie duża liczba przywołanych tekstów. Dlatego lepiej skupić się na mniejszej liczbie odwołań (zgodnie z poleceniem), jednak omówić je dokładnie i ściśle pod kątem tematu, niż podać wiele tytułów, a nie przeanalizować ich wystarczająco szeroko.
  11. Nie streszczajcie fabuły powieści ani filmów! Mówcie o nich w kontekście problemu określonego w zadaniu!
  12. Zbudujcie uporządkowaną logicznie wypowiedź. Nie zapominajcie o tym, że musi ona zawierać wstęp, rozwinięcie i wnioski.
  13. Podczas wypowiedzi monologowej i dialogowej zachowujcie poprawność języka. Drobne usterki są oczywiście dopuszczalne ze względu na stres, jaki przeżywacie w momencie egzaminu, jednak poważne błędy językowe będą obniżały punktację! Mówcie spokojnie, bez pośpiechu, wyraźnie i zdecydowanie.
  14. Podczas wypowiedzi dialogowej odpowiadajcie jak najszerzej na pytania komisji. Jeśli nie rozumiecie pytania, poproście o jego powtórzenie lub wyjaśnienie. Nie bójcie się mówić!
  15. Gdy poczujecie, że główny wątek Waszej wypowiedzi gdzieś się zagubił i nie wiecie, co mówić dalej, koniecznie zerknijcie na temat zawarty w poleceniu! To pozwoli Wam powrócić do istoty problemu.
  16. Pauzy i zająknięcia to naturalny element wypowiedzi ustnej, dlatego nie martwcie się, jeżeli przez moment będziecie milczeć. W tym czasie (który Wam się wyda bardzo długi, zaś dla komisji może być nawet niezauważalny) możecie uporządkować treści, wrócić do głównego wątku, zerknąć do notatek lub spojrzeć na podany tekst kultury raz jeszcze. Oczywiście, taka chwila nie może trwać w nieskończoność, jednak zazwyczaj wystarcza uczniom kilka sekund na zebranie myśli.
  17. Podczas egzaminu zauważycie, że niektórzy nauczyciele będący w komisji robią notatki i zapisują jakieś pojedyncze słowa lub zdania. Nie zwracajcie na to uwagi! Poloniści oceniający Waszą wypowiedź notują krótkie informacje na temat wartościowych treści oraz ewentualnych błędów, jakie pojawiły się podczas egzaminu. Robią oni to tylko po to, by sprawiedliwie Was ocenić i nagrodzić punktami Wasze odpowiedzi.
  18. Gdy Wasza wypowiedź monologowa dobiegnie końca, dajcie o tym znać komisji wyraźnie i elegancko, na przykład poprzez wypowiedzenie słowa „Dziękuję”. Nie czekajcie w nieskończoność na pytania, zawieszając głos, ani nie wypowiadajcie potocznych zwrotów typu: „to tyle”, „skończyłem”, „to już chyba wszystko” itp.

Przez sześć lat nauki (w gimnazjum i liceum) poznaliście ogromną liczbę tekstów kultury! Bądźcie pewni, że będziecie umieli przywołać odpowiedni tytuł do tematu, który wylosujecie! Życzę Wam powodzenia!!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *