Młodość

Młodość to wartość, którą Adam Mickiewicz postawił ponad doświadczeniem, mądrością i rozumem. W Odzie do młodości (1820) poeta zaprezentował portret młodego pokolenia, którego ideały miały wyznaczać nowe ścieżki rozwoju świata. „Młodości, dodaj mi skrzydła!” – woła artysta, opisując następnie „krainę ułudy”, która rządzi się prawami wyobraźni, uczucia i witalności. To w rękach młodych leży przyszłość świata. Wierzą oni w swoją siłę, w moc przyjaźni i jedności. Chcą zmieniać rzeczywistość – szarą, przeciętną i tkwiącą w marazmie wywołanym nieaktualnymi już ideami oświecenia. Młodzieńczy wiersz Mickiewicza, częściowo zakorzeniony w tradycji literackiej epoki rozumu (gatunek ody, motywy mitologiczne, nawoływanie do jedności na rzecz ogółu) jest świadectwem przemiany światopoglądowej w początkach XIX wieku. Młodość zaś jest przedstawiona jako siła, która odmieni oblicze świata.

Adam Asnyk w wierszu Do młodych kreuje postawę podmiotu lirycznego, należącego do młodego pokolenia pozytywistów. Wzywa on do poszukiwania nowych dróg, do odnajdywania prawdy i piękna, do budowania nowej rzeczywistości, innej niż ta, którą ludzie znali do tej pory. Jednocześnie jednak przestrzega, aby nie niszczyć dorobku minionych epok; by szanować przeszłe pokolenia, by dostrzegać w ich osiągnięciach wartość i bogactwo: „Ale nie depczcie przeszłości ołtarzy, / Choć macie sami doskonalsze wznieść!”. Utwór Asnyka z jednej strony prezentuje światopogląd pozytywistyczny, pokazując jego słuszność i aktualność; z drugiej strony nie krytykuje, nie odrzuca dorobku romantyków – mówi o nich z uznaniem, z szacunkiem i wzywa młodych do takiej samej postawy wobec przeszłości. Takie ujęcie problemu młodości ciekawie koresponduje choćby z ujęciem Mickiewicza w Odzie do młodości. Cechą wspólną jest przekonanie o słuszności idei nowego światopoglądu młodych. Różnica polega jednak na tym, że w odzie poeta poddaje krytyce dorobek ludzi oświecenia, natomiast Asnyk wzywa do poszanowania romantycznej przeszłości.

Johann Wolfgang Goethe w powieści epistolarnej Cierpienia młodego Wertera kreuje postać mężczyzny reprezentującego typowy portret młodego romantyka. W listach do przyjaciela Wilhelma Werter opisuje swój światopogląd i zwierza się z uczucia, jakim obdarzył Lottę. Z jego wypowiedzi wynika, że chłopak jest bardzo wrażliwym, delikatnym człowiekiem, postrzegającym świat i przeżywającym emocje dużo intensywniej niż inni. Werter nie potrafi dostosować się do ram społecznych – nie akceptuje podziału na warstwy społeczne, nie odnajduje się w towarzystwie, nie uznaje rygoru, jaki narzuca na niego pracodawca. Miłość traktuje jako najważniejszy element życia – idealizuje ukochaną i pielęgnuje zakazane uczucie. Gdy okazuje się, że związek z Lottą nie jest możliwy, popełnia samobójstwo. Wszystkie cechy opisane przez Goethego pokazują, że młodość to czas burzliwych emocji, trudnych wyborów, buntu i wewnętrznych rozterek. Na ten wizerunek postaci nakłada się jeszcze typowo romantyczny zbiór cech, które razem tworzą barwny i ciekawy charakter.

Kordian to tytułowy bohater dramatu Juliusza Słowackiego. W Akcie I poznajemy go w momencie, w którym jako 15-letni chłopak przeżywa nieszczęśliwą miłość do starszej od siebie Laury. Jednocześnie poszukuje sensu życia, w czym pomaga mu stary opiekun, Grzegorz, opowiadając dawne historie. Nie mogąc odnaleźć swojego miejsca w życiu, wyrusza w podróż (Akt II). Jako młody, niedoświadczony mężczyzna, poznaje prawa rządzące światem. Wszystkie wartości, w które młodzieniec wierzył, rozczarowują go: miłość, literatura, wiara. To młodzieńcze poszukiwanie prawdy i sensu istnienia właściwe jest nie tylko bohaterom romantycznym, ale przecież dotyczy każdego, kto wchodzi na drogę dorosłości. Naiwność Kordiana, jego niewinność i idealizm zostają złamane przez brutalne realia świata. Ostatecznie mężczyzna poświęca się idei wyzwolenia narodu (Akt III) – tu jednak również do głosu dochodzi brak doświadczenia. Zamach na cara nie udaje się, ponieważ Kordiana dopada Strach i Imaginacja.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *