Kobieta

  • (L) Homer, Odyseja

Jednym z pierwszych portretów kobiety w literaturze antycznej była postać Penelopy, która stała się symbolem wiernej żony. Podczas 20-letniej nieobecności męża, Odyseusza, odwlekała decyzję o ponownym wyborze towarzysza życia. W końcu zdecydowała się wyjść za mąż, choć celowo przedłużała moment, w którym miało do tego dojść (szyjąc za dnia koszulę pośmiertną dla męża, nocą ją pruła, by jak najpóźniej móc spełnić obietnicę daną zalotnikom). W ostatniej chwili, gdy podczas turnieju mężczyźni rywalizowali między sobą o rękę Penelopy, pojawił się Odyseusz w przebraniu żebraka – i wygrał zawody. Wierność i wytrwałość kobiety zostały jej wynagrodzone – spędziła bowiem wiele szczęśliwych lat u boku swojego ukochanego męża.

  • (L) Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara

Portret kobiety upadłej odnajdziemy w powieści Fiodora Dostojewskiego pt. Zbrodnia i kara. Sonia, córka biednego urzędnika i alkoholika Marmieładowa, przejmuje rolę ojca i stara się utrzymać swoją rodzinę. Zajmuje się prostytucją, choć jest to sprzeczne z jej światopoglądem. Sonia jest bowiem bardzo religijna i gardzi sobą, wiedząc, że wykonując swój zawód, czyni źle. Jej pokorna postawa, porównywana w książce z postawą biblijnej Marii Magdaleny, staje się jednak przyczyną przemiany wewnętrznej głównego bohatera powieści, Raskolnikowa. Sonia czyta mu fragmenty Ewangelii i nakłania do przyznania się do zabójstwa. Mimo że uważa się za kobietę upadłą, to ostatecznie dzięki niej Rodion odnajduje spokój, odkupienie i miłość.

W powieści epistolarnej Johanna Wolfganga Goethego pojawia się postać kobiety idealnej, która jest spełnieniem wszelkich pragnień bohatera. Lotta – wyidealizowana, porównywana do anioła, ubóstwiana przez Wertera – staje się obiektem jego romantycznej miłości, pełnej pasji, zachwytu i wiary w spełnienie. Czas spędzony z Lottą Werter przeżywa bardzo emocjonalnie. O swoim wielkim szczęściu opowiada w listach przyjacielowi, opisując dokładnie każdą chwilę, jaką mógł przeżyć w towarzystwie ukochanej. Zaślepiony miłością nie dostrzega jednak, że Lotta darzy go wyłącznie przyjaźnią, a jej serce należy do Alberta. Zauroczenie Lottą – kobietą idealną, piękną i dobrą – kończy się dla bohatera tragicznie.

  • (L) Bolesław Prus, Lalka

Typem kobiety fatalnej (femme fatale) jest Izabela Łęcka, bohaterka powieści Bolesława Prusa pt. Lalka. Spotkanie Izabeli w teatrze było dla Wokulskiego początkiem wielkiej miłości, zakończonej ogromnym rozczarowaniem. Stanisław porzucił plany naukowe i poświęcił się zdobywaniu majątku, by zyskać uznanie Izabeli. Mimo starań Wokulskiego kobieta lekceważyła go i ośmieszała w towarzystwie, nigdy nie traktując jego osoby poważnie. Nawet gdy zgodziła się zostać jego narzeczoną, flirtowała ze Starskim w obecności Wokulskiego (scena w pociągu). Negatywny wpływ, jaki miała Izabela na mężczyznę, doprowadził do próby samobójczej kupca i do jego zniknięcia. Ogromny potencjał, jaki tlił się w Wokulskim (działalność naukowa i społeczna), zaprzepaszczony został przez jedną kobietę, która wykorzystując swoją pozycję, manipulowała mężczyzną, traktując go jak swoją zabawkę.

Portret kobiety „modnej” stworzył Ignacy Krasicki w swojej satyrze pt. Żona modna. Bohaterka charakteryzowana jest przez swojego męża Piotra, który zwierza się przyjacielowi z kłopotów, jakich przysparza mu młoda małżonka. Kobieta, wychowana w mieście, urządza mieszkanie na wzór zachodni, jednak nieumiejętnie łączy różnorodne style, wykazując się brakiem gustu. Jest wygodna, prowadzi bujne życie towarzyskie, jednak wciąż narzeka i domaga się kolejnych rozrywek i wygód. Męża traktuje z góry i bez uczucia. Krasicki krytykuje w satyrze taką postawę, jednocześnie wytykając błędy mężczyzny, który ożenił się wyłącznie po to, by powiększyć swój majątek, wiedząc, że charakter i nawyki narzeczonej pozostawiają wiele do życzenia.

Inne teksty kultury:

6 thoughts on “Kobieta

  1. – Skaut, „Zabić drozda” – buntuje się przeciw konwenansom np. nosząc chłopięcy strój
    – Młodziakówna, „Ferdydurke”

  2. (o)Gustav Klimt ” Trzy okresy życia kobiety”
    (l) Femme Fatale – Salome, Herodiada – kobieta modliszka – androgyne – mizoginizm – Młoda Polska – Kazimierz -Przerwa Tetmajer, Bruno Schulz,
    sonety Petrarki, Dante Alghieri „Boska Komedia” – kobieta donna angelicata
    psychologizm i psychoanaliza Freuda
    motyw pozytywistyczny – emancypacja kobiet

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *