Analiza i interpretacja – co to znaczy?

AnalizaW opublikowanym w grudniu 2015 roku na stronie CKE Zbiorze zadań z języka polskiego znajdują się wskazówki dotyczące analizy i interpretacji prozy oraz liryki. Poniżej prezentujemy pierwszą część rozdziału, w którym znajdziecie odpowiedź na pytanie: czym jest analiza i interpretacja.

Czym jest analiza i interpretacja?*

Analiza (gr. analysis – rozłożenie na części) to rozpatrywanie jakiegoś problemu, zjawiska itp. z różnych stron w celu jego zrozumienia i wyjaśnienia. Analizować oznacza badać, dociekać istoty lub przyczyn zjawiska, wyodrębniając i rozpatrując ich poszczególne elementy, cechy. Analizowanie jest umiejętnością ponadprzedmiotową, potrzebną w każdej dziedzinie działalności człowieka. Kształtować i rozwijać ją można również, badając dzieło literackie. W zależności od analizowanego problemu (finanse, rynek, polityka itp.) są różne metody postępowania.

Analiza dzieła literackiego to działania badawcze zmierzające do ustalenia, z jakich elementów i w jaki sposób zbudowany jest utwór literacki, przedsiębrane w celach poznawczo-naukowych lub interpretacyjnych. Nigdy nie wykracza ona poza dzieło. Analiza, czyli opis formalny poszczególnych składników dzieła, zwykle poprzedza interpretację utworu.

Interpretacja (łac. interpretatio) to odczytywanie sensu czegoś, tłumaczenie, wyjaśnianie, komentowanie czegoś. W czasach antycznych interpretacja oznaczała wykładanie tekstów prawnych. Z czasem – ze względu na podobieństwo działań badawczych – interpretacją nazywano tłumaczenie sensów biblijnych i znaczeń dzieł literackich.

Interpretować można nie tylko teksty prawne, biblijne czy literackie; ale także wydarzenia, zjawiska, ustawy, dane statystyczne. Interpretacja czegokolwiek nigdy nie jest dowolnym odczytaniem, jej granice zawsze wyznacza przedmiot interpretacji.

W artykule O problemach „sztuki interpretacji” Janusz Sławiński pisze: „Jest rzeczą pożądaną, aby właściwie odróżniać poziom interpretacji dzieła od poziomu jego opisu, czy też inaczej mówiąc: analizy. Jeśli opis obejmuje to, co w utworze zaktualizowane, znajdujące się na powierzchni i standardowe, to interpretacja jest próbą dotarcia do jakiejś potencjalnej sfery utworu, na którą składają się reguły określające jego, i tylko jego, całościowy charakter. […] Interpretacja – mówiąc najkrócej – to hipoteza ukrytej całości utworu”.

Czynności prowadzące do interpretacji dzieła mogą być skierowane na sam utwór literacki, ale mogą też objaśniać sensy utworu w kontekstach zewnętrznych wobec dzieła, np. historii literatury, biografii pisarza, innych utworów danego pisarza, w kontekście prądu, gatunku, światopoglądu epoki. To, jakie działania analityczne i interpretacyjne zostaną podjęte, zależy od postawy badacza i celów, które sobie wyznaczył. Istotne jest to, czego szuka, interpretując utwór: wartości, odniesień do filozofii i sensu, odniesień do życia i człowieka, odniesień do biografii – autora i własnej, zrozumienia znaków oraz struktury artystycznej i estetyki dzieła czy odniesień do innych dzieł, także nieliterackich.

*Źródło: Matura. Zbiór zadań. Język polski. CKE

Opublikowano w CKE

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *